باب پانزدهم / در تدبير پيران ( 1 / 119 ) مزاج پيري سردست و خشك ، و هرگاه كه مردم به پيري رسند ، همه تدبيرهاي وى بايد كه به گرمى و تري ميل داشته بود ، چون گرمابه رفتن ، و ماليدن ( ماساژ ، مالش ( Massage و بايد كه به اعتدال باشد ، به روغن‌هاى گرم و خوش بوي خود را چرب كردن ، چون روغن سوسن ( Lily of the - valley ) و ياسمن ( Jasmin ) و عطرهاي معتدل و شراب صرف به مقدار معتدل ، و در بستر نرم غلطيدن و رياضت اندك و شادكامي و خوشدلي جستن ، و از هرچه مزاج پيري دارد ، چون اندوه و ترس و عطرهاي سرد ، چون كافور و نيلوفر ( نيلوپر ، نيلوپل Nenuphar ) و از طعام ترش ، خويشتن دور بايد داشت ، و ببايد دانست كه هواي بد و بخارها و ترىهاى 1 ناخوش و دود و غبارها همه در پيران اثر زيادت كند 2 از آنكه در ديگران خويشتن را از اين همه نگاه بايد داشت ، و غذا به تفاريق 3 و اندك اندك بايد خورد . و اگر كسي را معده ، احتمال كند كه به يك بار تمام بخورد ، روا باشد ، و طعام پس از آنكه از گرمابه بيرون آيد موفق تر 4 باشد ، و طعام خورده اندر گرمابه نشايد رفت ، و طعام‌هاى غليظ كه سودا فزايد نشايد خورد ، مگر وقتي كه در معده رطوبت گرد آمده باشد ، بر سبيل علاج ، روا بود ، و چيزهاي تيز چون آبكامه و غير آن نشايد خورد ، و شير سود دارد ، اگر در معده ترش نشود و باد نكنند . بدين سبب برنج به شير با عسل يا با شكر ، سود دارد . و گرسنگي ، سخت زيان دارد ، و اندر معده و امعاي پيران رطوبت بسيار گرداند . گاه گاه حاجت آيد به نرم داشتن طبع ، و بعضي مردمان را در پيري ، طبع خشك تر شود و قليه گندنا با روغن زيت يا آيا آبكامه بيش از طعام ديگر بخورد 5 ، طبع را نرم كند . و